عزت نفس چیست و چرا بدون آن می‌میریم؟

women feels self esteem

به غیر از سهم عوامل بیرونی، عزت نفس، یکی از مهم‌ترین عوامل درونی ما برای موفقیت، سلامتی، شادی، رضایت درونی، خوشبختی و داشتن یک زندگی با کیفیت در تمام جنبه‌ها است. تا آن‌جا که برخی از روان‌شناسان عزت نفس را یک نیاز اساسی برای ادامه بقاء انسان می‌دانند.

تعریف عزت نفس چیست؟

در پاسخ به این پرسش، می‌توان گفت: «عزت نفس به زبان ساده یعنی، احساس ارزشمندی و احساس شایستگی (توانمندی) داشتن.».

به بیانی ساده، کسی که عزت نفس بالایی دارد؛ یعنی احساس ارزشمندی و احساس توانمندی بالایی نسبت به خودش و هم دیگران دارد؛ اما عزت نفس به همین تعریف مختصر خلاصه نمی‌شود.

با توجه به آموزه‌های نفیس دوره عزت نفس و دوره عزت نفس رایگان در ادامه این نوشته به‌طور جامع به بررسی معنی عزت نفس، اهمیت آن در زندگی می‌پردازیم.

همچنین پاسخ‌های دقیق‌تری را برای پرسش‌هایی مانند: عزت نفس یعنی چه با مثال و تعریف عزت نفس چیست، بررسی می‌کنیم و تفاوت آن با حرمت نفس و با اعتماد به نفس را بررسی می‌کنیم.

در ادامه این مقاله عزت نفس به بررسی علائم کمبود عزت نفس و راه‌های افزایش آن و هر آنچه که لازم است تا درباره این موضوع بدانیم، پرداخته‌ایم.

در انتها شما می‌توانید فایل PDF این مقاله را به رایگان دانلود کنید.

تعریف عزت نفس به زبانی ساده

تعریف عزت نفس به زبانی ساده

عزت نفس یعنی چه با مثال

در ادامه تعریف عزت نفس چیست، برای اینکه بدانیم عزت نفس یعنی چه با چند مثال برای عزت نفس از رفتارهای غیر‌سازنده و مخرب به این موضوع اشاره کرده‌ایم.

مثال‌هایی که آورده‌ایم به نوعی یا خودمان تجربه کرده‌ایم و یا شاهد آن بوده‌ایم.

مثال برای عزت نفس در زمینه روابط

عزت نفس یعنی چه با مثال

مثال ۱: مادری با فرزندش تماس می‌گیرد تا احوالی از او بپرسد. فرزندش متوجه تماسش نشده است. چند دقیقه بیش‌تر نمی‌گذرد که مادر دچار دلشوره، اضطراب و بی‌قراری می‌شود.

این مادر در چنین شرایطی، بار‌ها دچار همچین اضطراب‌های می‌شود.

مثال ۲: فردی را در نظر بگیرید که به تازگی وارد یک رابطه عاطفی شده است. او در تمام مدت رابطه، احساسات خود را نادیده می‌گیرد و مدام به شریک عاطفی خود توجه می‌کند تا بتواند به طور مداوم و تحت هر شرایطی او را از خود، راضی نگه دارد.

حتی او هر شب تا دیر وقت بیدار می‌ماند و حتی شام میل نمی‌کند و خود را به زحمت می‌انداز تا شریک عاطفی/همسرش به خانه برگردد و با هم شام میل کنند. (او بارها گرسنگی خود را نادیده می‌گیرد).

و یا وقتی به رستوران می‌روند، با اینکه غذای دیگری میل دارد؛ اما او همان غذایی را سفارش می‌دهد که شریک عاطفی‌اش سفارش داده. در هنگام خرید لباس، لباس‌هایی را انتخاب می‌کند که فقط شریک عاطفی‌اش دوست داشته باشد.

او در طول رابطه، رفتارهایی و انتخاب‌هایی می‌کند که فقط مورد پسند شریک عاطفی‌اش باشد.

او در تمام طول رابطه، نیازها و احساس‌های خودش را سرکوب می‌کند تا به این واسطه بتواند رضایت شریک عاطفی خود را کسب کند.

در این مورد، چنین فردی، احتمالاً با خشنود کردن شریک عاطفی‌اش و گرفتن تایید از او، احساس خوب بودن و رضایت از خود را تجربه می‌کند. همچنین، چنین فردی احتمالاً ترس از تنهایی و طرد شدگی و چندین ضعف دیگر نیز داشته باشد.

ریشه این رفتارها ناشی از ضعف عزت نفس است.

مثال ۳: در نظر بگیرید افرادی که در روابط‌‌شان بسیار زود رنج هستند و با کوچک‌ترین نا ملایمتی و یا کم توجهی از طرف مقابل، بشدت آزرده خاطر می‌شوند.

مثال ۴: در نظر بگیرید افرادی که در روابط خود رفتارهای کنترگری دارند و مدام سعی می‌کنند که حرکات و رفتارهای طرف مقابل را تحت نظر بگیرند و مورد بازپرسی قرار دهند.

مثال ۵: فردی را در نظر بگیرید که به دوستش پیامی می‌دهد؛ پیام دیده می‌شود؛ اما پاسخی دریافت نمی‌کند. او این اتفاق را پیش خود این‌گونه تفسیر می‌کند:

چرا پیامم را دید؛ ولی جواب نداد؟ حتماً من به من توجهی ندارد. حتماً با فرد دیگری در رابطه است. او مرا دوست ندارد. می‌دانستم، من مورد علاقه او نیستم. من آدم جذابی نیستم. رابطه‌ام را با او قطع می‌کنم و دیگر برایش پیامی نمی‌فرستم. اگر شماره‌اش را از لیست مخاطبینم حذف کنم بهتر است تا نتواند دیگر برایم پیام بفرستد. از او متنفرم. همه آدم‌ها غیرقابل اعتماد‌اند. این زندگی به هیچ‌کسی وفا نکرده.

این‌گونه رفتارها و قضاوت‌ها اگر به طور مکرر اند، ناشی از ضعف عزت نفس‌اند.

مثال ۶: فردی را در نظر بگیرید که مدت‌ها در یک صف، ایستاده است. ناگهان فرد دیگری، بدون کسب اجازه از او، خود را جلویش در صف جا می‌دهد.

او هیچ گونه اعتراضی به این رفتار شخص تازه وارد نمی‌کند تا مبادا بحثی شود. زیرا او همیشه از بحث کردن فراری بوده.

رفتار دیگر او شاید به این گونه باشد که: وقتی کسی جای او را در صف گرفت، بدون اینکه از او بخواهد که به دیگران احترام بگذارد و برود در انتهای صف بایستد؛ از همان اول با ناسزا و کتک کاری آن فرد را از صف بیرون بیندازد.

همین نقاط ضعف هم برای نقش مقابل در این داستان می‌تواند پیش بیاید. یعنی این‌بار فردی را در نظر بگیرید که بسیار عجله دارد؛ ولی باید مدت‌ها در صف منتظر بماند تا نوبتش شود.

او هرگز این حق را به خودش نمی‌دهد که از دیگران درخواست کند تا جایش را به او دهند تا زودتر نوبتش برسد. (شاید او در محیطی تربیت شده که همیشه درخواست کردن یک رفتار بی ادبانه تعریف شده و یا اینکه او هرگز حق ندارد برای خودش چیزی درخواست کند).

و یا اینکه مانند بخش اول مثال، بدون اجازه گرفتن از کسانی که در صف ایستاده‌اند، جلوی صف بایستد و اگر کسی اعتراضی کرد با کتک کاری و پرخاش، پاسخ آن‌ها را بدهد.

رفتارهایی از روی اجتناب و پرخاش، هر دو روی یک سکه‌اند.

مثال ۷: فردی را در نظر بگیرید که در روابط و تعاملاتش برای دیگران چاپلوسی می‌کند. این در صورتی است که تهدیدی مواجه او نیست. تکرار مدام این رفتار، می‌تواند نشان از ضعف ارزشمندی در او باشد.

مثال ۸: فردی که در روابطش به طور مکرر با طرف مقابل خود لاس می‌زند (نوعی عشوه‌گری)، اگرچه در ظاهر یک رفتار با اعتماد به نفس به نظر بیاید؛ ولی ریشه این رفتار ناشی از ضعف عزت نفس است. فردی که لاس می‌زند، سعی دارد تا خود را فراتر از جذابیتی که دارد، نشان دهد.

لاس زدن و چاپلوسی کردن هر دو یک روی سکه‌اند.

در همه این رفتارها ضعف عزت نفس مشهود است.

مثال عزت نفس در زمینه مالی و کاری

تعریف عزت نفس با مثال

مثال ۱: در نظر بگیرید کارمندی که سال‌ها با شرافت در شرکتی کار کرده و همواره دستاوردهای خوبی برای آن‌جا داشته است.

اما او هرگز به خود جرأت نداده که از رئیسش درخواست افزایش حقوق کند. شاید از این می‌ترسد که جواب نه بشنود و یا حتی به خاطر درخواستش، همین جایگاهی که دارد را هم از دست بدهد.

مثال ۲: مدیر یا کارمندی را در نظر بگیرید که یک نیروی جدید به دپارتمانش اضافه شده است. او برای اینکه حضور و جایگاه خود را به نیروی تازه وارد اثبات کنید، رفتاری رئیس موابانه و خشک از خود به او نشان می‌دهد تا به او بفهماند که او فرد مهمی در آنجا است.

حتی وقتی متوجه می‌شود که نیروی تازه وارد، کمی در حال پیشرفت است، سعی می‌کند در در روند پیشرفت او اختلال ایجاد کند تا این پیام را به او منتقل کند که: تو حق نداری از من جلو بزنی، من قدیمی تر از تو و بهتر از تو هستم.

مدت‌ها نقشه می‌کشد و ساعت‌ها منتظر می‌ماند تا اشتباهی از نیروی تازه وارد ببیند و سریعاً آن را به رئیس شرکت گزارش دهند.

مثال ۳: فردی را در نظر بگیرید که برای پیش‌برد خواسته‌هایش در کار، پیشنهاد رشوه می‌دهد و در مقابل فردی که درخواست رشوه می‌کند. رشوه دادن و رشوه گرفتن، دو رو از یک سکه‌اند.

در همه این رفتارها ضعف عزت نفس مشهود است.

مثال برای عزت نفس در زمینه سلامتی

مثال عزت نفس

مثال ۱: فردی را در نظر بگیرید که به خاطر اینکه در نظر دیگران، زیباتر از همه دیده شود، انواع عمل‌ها و جراحی‌های زیبایی را روی خود پیاده می‌کند؛ حتی به قیمت به خطر افتادن سلامتی‌اش.

مثال ۲: فرد چاق یا لاغری را در نظر بگیرید که سال‌هاست، نه‌تنها برای درمان مشکل چاقی یا لاغری خود اقدام موثری نمی‌کند؛ بلکه عادت‌های کم‌خوری یا پر‌خوری خود را نیز کنترل هم نمی‌کند.

مثال ۳: فردی را در نظر بگیرید که دچار یک بیماری پوستی، درد دندادن، درد مفاصل و یا موردی دیگر است. او با آن درد‌ها کنار می‌آید، آن‌ها را تحمل می‌کند و به پزشک یا مشاور مراجعه نمی‌کند. در واقع برای بهبودی خود اقدام موثری انجام نمی‌دهد.

این مورد و مواردی که گفته شد، تنها تعداد معدودی از مثال‌های واقعی در پاسخ به سوال عزت نفس یعنی چه با مثال بوده‌اند.

تعریف عزت نفس با مثال در زمینه شخصی

مثال برای عزت نفس

مثال ۱: فردی که به سختی معیشت خانواده‌اش را تامین می‌کند، اما وقتی یکی از اقوام از او پول قرض می‌خواهد، درخواستش را رد نمی کند و به او پول قرض می‌دهد.

مثال ۲: فردی را در نظر بگیرید که تصمیم گرفته بود تا هفته آینده از شرکت مرخصی بگیرد تا با دوستانش به بتواند به ترکیه سفر کند. شرکت به او اجازه مرخصی نداد و او به خاطر اینکه نتوانسته به سفر برود یک هفته است که هر شب شام نمی‌خورد و خودش را با اینکار تنبیه می‌کند.

مثال ۳: فردی را در نظر بگیرید که خانواده‌اش از اینکه او با فرد مورد علاقه‌اش ازدواج کند، مخالف‌اند. اکنون او تلاش می‌کند تا با تهدید به خودکشی یا ترک خانه، خانواده خود را راضی کند تا به خواسته او تن بدهند.

مثال ۴: فردی که مدام درگیر افکار منفی است. مدام در ذهن خود در حال بحث و جدل است. در ذهن خود در حال دعوا، پرخاش و سرزنش با خود یا دیگران است، درگیر احساس گناه، احساس حقارت، حسادت، افسردگی، نا امیدی و یا دیگر احساسات غیر سازند است.

ریشه این رفتارها ناشی از ضعف عزت نفس‌اند.

در ادامه این نوشته با علائم و نشانه‌های عزت نفس پایین آشنا می‌شوید تا درک بهتری از تعریف عزت نفس چیست داشته باشید.

سنجش عزت نفس

شما می‌توانید همین الان از طریق گزینه زیر در کم‌تر از یک دقیقه، میزان عزت نفس خود را کاملاً رایگان، مورد سنجش قرار دهید.

می‌خواهم عزت نفسم را بسنجم

یک تشبیه ساده برای درک معنی عزت نفس

عزت نفس یعنی چه با مثال

کریستوفر مراک عزت نفس را به سطل آب در بیابان تشبیه می‌کند. در این تشبیه، سطل آب پر، نشان دهندهٔ عزت نفس است که فرد می‌تواند در مواقع سخت از آن استفاده کند.

مثال‌های دیگری هم می‌توان برای توضیح عزت نفس استفاده کرد، اما یک مثال ساده‌تر و قابل فهم، تشبیه عزت نفس به پاهای انسان است.

فرد با پاهایی قوی و سالم به راحتی با چالش‌ها روبرو می‌شود و شانس موفقیتش بیش‌تر است. اما اگر یکی از پاها ضعیف باشد، احتمال موفقیت‌ها کمتر می‌شود.

بهترین حالت این است که هر دو پا (ارزشمندی و توانمندی) قوی و سالم باشند.

اهمیت ارزشمندی در تعریف عزت نفس

در تعریف عزت نفس چیست، احساس ارزشمندی نقش بسیار مهمی دارد. نبود و یا ضعف احساس ارزشمندی، می‌تواند باعث شود که فرد یک سری ارزش‌ها و هزینه‌هایی که در مسیر کسب خواسته‌ها و اهدافش متحمل می‌شود را نادیده بگیرد، حتی به قیمت آسیب زدن به خود و یا دیگران.

به عنوان مثال: دونده‌ای که در یک مسابقه دو تلاش می‌کند تا به هر قیمتی که شده؛ حتی با تقلب، خطا، آسیب زدن به خود یا دیگران، برنده مسابقه شود. در چنین حالتی او در حال نادیده گرفتن یک سری ارزش‌های اخلاقی و انسانی است.

کسی که برای خود ارزشی قائلی نیست، احتمالا برای دیگران هم ارزشی قائل نخواهد بود.

اهمیت توانمندی در تعریف عزت نفس

در تعریف عزت نفس چیست، نقش احساس توانمندی نیز بسیار حیاتی است. عدم و یا ضعف احساس توانمندی، موجب می‌شود که فرد بر ارزش‌هایی تکیه کند که کم‌ترین دستاورد را برای او و دیگران خواهد داشت.

به عنوان مثال کسی که به خاطر رنگ پوست، نژاد، ملیت و یا دینی که دارد، خود را برتر از دیگران می‌داند. اگرچه این موضوع می‌تواند یک ارزش باشد؛ اما هیچ دستاوردی برای زندگی او ندارد.

کسی که برای توانمندی خود ارزشی قائل نیست؛ احتمالاً برای دیگران هم نخواهد بود.

تشبیه عزت نفس به پا

تعریف عزت نفس در روانشناسی چیست؟

روان‌شناسان بزرگی در سراسر دنیا در مورد عزت نفس تعریف‌هایی را ارائه کرده‌اند.

گاهی این تعاریف مشابه به هم هستند و گاهی دارای مفهومی کلی هستند.

در ادامه این مقاله عزت نفس، گزارش مختصری از بهترین تعریف‌های عزت نفس از زبان بزرگان علم روان‌شناسی را ارائه کرده‌ایم.

تعریف عزت نفس در روانشناسی چیست

بهترین تعریف عزت نفس چیست؟

Self-esteem means feeling valuable

با توجه به تعریفی که از نظر روان‌شناسان در این نوشته ارائه شده، بهترین تعریف عزت نفس از نظر رسانه جهان‌شو، می‌تواند تعریفی باشد که دو بخش ارزشمندی و شایستگی (توانمندی) اشاره دارد.

یعنی همان تعریفی که در ابتدای این مقاله عزت نفس در پاسخ به پرسش تعریف عزت نفس چیست آوردیم:

عزت نفس به زبان ساده به معنی احساس ارزشمندی و توانمندی داشتن، است.

در میان تعاریف ارائه شده، مدل دو عاملی عزت نفس که از کریستوفر مراک ارائه شده است، جنبه دقیق‌تری از تعریف آن را ارائه می‌دهد.

بنابراین از نگاه ما، عزت نفس می‌تواند شامل این مفهوم و تعریف کلی نیز باشد.

«عزت نفس به زبان ساده به معنای درک و آگاهی از ارزشمندی‌ها و شایستگی‌های‌مان در تمام ابعاد وجودی‌مان و عمل در راستای آن است».

اهمیت و نقش عزت نفس در زندگی

در ابتدای این مقاله به نقل از ناتانیل براندن اشاره کردیم که «عزت نفس یک نیاز اساسی است». به نوعی حیات انسان به عزت نفس او بستگی دارد.

اگر حوزه‌هایی که انسان‌ها در زندگی در آن‌ها دچار مشکل می‌شوند را بر چهار حوزه «ذهنی، ارتباطی، درآمدی، سلامتی» ببینیم، عزت نفس در میزان کیفیت تجربه ما از زندگی در هر کدام از این حوزه‌ها، نقش کاملاً کلیدی دارد.

اهمیت عزت نفس در زندگی

۱. تاثیر عزت نفس بر ذهن

عزت نفس می‌تواند موجب تقویت حوزه آگاهی در ما شود.

حوزه آگاهی موجب می‌شود تا بتوانیم رصد بهتری بر بخش‌های پنهان زندگی خود داشته باشیم.

این بخش‌های پنهان می‌تواند شامل افکار و رفتارهایی که نا آگاهانه نادیده می‌گیریم، باشد.

همچنین عزت نفس می‌تواند قوه تفکر و خلاقیت را در ما فعال کند. استفاده از قوه تفکر و خلاقیت می‌تواند به رشد و بهبود کیفیت زندگی ما بسیار کمک کند.

زندگی یک مسیر پر از چالش‌ها و فرصت‌ها است. ما باید برای مواجه با چالش‌های زندگی آماده باشیم و توانایی لازم برای عبور از آن‌ها را داشته باشیم.

عزت نفس این امکان را به ما می‌دهد تا آمادگی دریافت و استفاده از فرصت‌ها را داشته باشیم.

عزت نفس این امکان را به ما می‌دهد تا خرد و دانش خود را کارآمد بدانیم و آن‌ها را توانمند کنیم و بتوانیم برای حل مسائل زندگی‌مان از راه‌کارهای خلاقانه، کم هزینه و مفیدتری استفاده کنیم.

در واقع عزت نفس، هزینه‌های ما را برای برای زنده ماندن، بشدت کاهش می‌دهد.

عزت نفس بالا سلامت ذهنی و روانی ما را تامین کند. سهم فشارها و تنش‌های روزانه ما را کاهش می‌دهد.

عزت نفس به ما کمک می‌کند تا درک واقعی از میزان توانمندی و ارزشمندی خود داشته باشیم و اهداف واقعی و متناسب با توانایی هایمان انتخاب کنیم و تعریف شخصی خود از موفقیت را داشته باشیم.

عزت نفس به ما این توانایی را می‌دهد تا ارزش‌های شخصی خود را تعریف کنیم و بر اساس آن‌ها زندگی کنیم.

عزت نفس همه چیز نیست؛ اما یک ضرورت برای ادامه حیات است. همانطور که بدن برای ادامه حیاتش به سیستم ایمنی نیاز دارد؛ انسان برای ادامه زندگی به عزت نفس نیاز دارد.

در نهایت عزت نفس است که ما را به موفقیت‌ها و خوشبختی، هدایت می‌کند.

۲. تاثیر عزت نفس بر روابط

تاثیر عزت نفس بر روابط

اگر درک کنیم که عزت نفس چیست، متوجه می‌شویم که موجب شناخت خود و بر قراری رابطه بهتر با خودمان می‌شود.

هر قدر که ارتباط بهتری با خود برقرار کنیم، هر قدر که بهتر بتوانیم نقاط قوت و ضعف خودمان را بپذیریم، انعکاس این رفتار را در ارتباط خود با دیگران تجربه خواهیم کرد.

عزت نفس موجب می‌شود تا روابط آگاهانه‌تر و در صورت نیاز منطقی و یا احساسی و موقت و یا پایدارتری با نزدیکان خود و دیگران داشته باشیم.

میزان کیفیت روابط‌مان با خود و دیگران به میزان عزت نفس ما، مرتبط است.

۱. تاثیر عزت نفس بر شغل و درآمد

ناثیر عزت نفس بر درآمد

وقتی عزت نفس داشته باشیم، میل به زندگی بیش‌تری داریم. همچنین خود را توانمند و لایق در سالم و شاد زیستن می‌دانیم.

این نیز انگیزه‌ای می‌شود تا برای بهبود وضعیت زندگی خود، سعی و تلاش کنیم. افرادی که عزت نفس پایینی دارند، امید به زندگی کمی دارند و انگیزه کمی برای بهبود زندگی خود دارند.

در مقابل افرادی که عزت نفس دارند برای کسب دستاوردها و موفقیت‌ها، با برنامه ریزی، سعی و تلاش می‌کنند و نسبت به دیگرانی که در شرایط مشابه، عزت نفس پایینی دارند، شانس بیش‌تری در کسب موفقیت و رفاه دارند.

میزان عزت نفس به طور مستقیم بر میزان درآمد ما تاثیر می‌گذارد.

۴. تاثیر عزت نفس بر سلامتی

تاثیر عزت نفس بر سلامتی

افرادی که عزت نفس دارند، خود را دوست دارند و مراقب خود هستند. میل به زندگی و امید به آینده در افرادی که عزت نفس دارند بیش‌تر است.

این افراد به کیفیت زندگی به خصوص به وضعیت سلامتی و جسمانی خود توجه دارند، داشتن عزت نفس موجب می‌شود تا علاوه بر سلامت روان، مراقب سلامتی جسمی خود نیز باشیم.

میزان سلامتی ما به میزان عزت نفس ما بستگی دارد.

لیست مزایای عزت نفس در زندگی

در ادامه موضوع نقش و اهمیت عزت نفس به برخی از حداقل مزایای عزت نفس در زیر اشاره کرده‌ایم:

حالات مختلف عزت نفس

بر اساس نظریه بهبود عزت نفس از پروفسور کریستوفر مراک، عزت نفس دارای سطوح مختلفی است که عبارت‌اند از:

  1. عزت نفس بالا
  2. عزت نفس تدافعی نوع یک: ارزشمند محور
  3. عزت نفس تدافعی نوع دو: صلاحیت محور
  4. عزت نفس پایین
سطوح مختلف عزت نفس

 آیکون دانلود تصویر سلف استیم دانلود تصویر انواع مختلف عزت نفس (کیفیت بالا)

تلاش همه ما باید بر این باشد که به سمت ناحیه عزت نفس بالا حرکت کنیم.

هر کدام از سطوح عزت نفس، دارای بخش‌های دیگری است. ما در نوشته‌ «انواع عزت نفس» به طور کامل و جامع به سطوح و بخش‌های مختلف آن پرداخته‌ایم.

سنجش عزت نفس

شما می‌توانید همین الان از طریق گزینه زیر در کم‌تر از یک دقیقه، میزان عزت نفس خود را کاملاً رایگان، مورد سنجش قرار دهید.

می‌خواهم عزت نفسم را بسنجم

برخی از علائم ذهنی و رفتاری عزت نفس نامتعادل و پایین

افرادی که دارای عزت نفس ضعیفی هستند، از نظر ما برخی الگوهای فکری و رفتاری را به صورت افراطی دارا هستند.

در اینجا مواردی را به صورت اشاره و به زبانی عامیانه آورده‌ایم، به عنوان مثال:

برخی از علائم فکری ناشی از کمبود عزت‌نفس

  • به گونه‌افراطی بر افکار منفی خود توجه دارند و آنها را بیش از حد واقعی می‌پندارند.
  • در افکار، گفتار و رفتارشان نسبت به خود و دیگران احترام لازم را ندارند.
  • خود را انسان ناتوان و ضعیفی می‌دانند.
  • خود را انسان ارزشمندی نمی‌دانند و یا معیار‌های ارزشی غیر سازنده‌ای دارند.
  • قدرت تجسم ضعیفی دارند و نمی‌توانند تجسم‌های لذت‌بخشی را برای خود داشته باشند.
  • به دنبال کسب مهارت نیستند و یا در صورت دارا بودن مهارت، استعداد و توانایی‌های خود را ارزشمند نمی‌دانند.
  • گاهی خودشان را به عنوان یک قطعه، شی و انسان مصرفی می‌بینند.
  • در یک یا چندین مورد دارای تعصب‌های افراطی هستند.
  • به گونه‌ای ناشیانه در مورد خود و دیگران قضاوت‌های افراطی می‌کنند.
  • معمولاً به بیشتر جنبه‌های زندگی و فردی، نگاه‌های صفر و یکی، خوب یا بد، سیاه یا سفید و … دارند.
  • در تجزیه و تحلیل رویداد‌های زندگی خود ضعیف هستند.
  • معمولاً بر روی نقاط ضعف خود توجه دارند و نمی توانند نقاط مثبت خود را هم به اندازه کافی بپذیرند.
  • همچنین در مواردی بر روی نقاط مثبت خود بیش از حد توجه دارند و نمی‌توانند نقاط منفی خود را بپذیرند.
  • در مورد توانایی‌ها و مهارت‌ها و جنبه‌های مختلف شخصیتی خود، تخمین‌های اشتباه با شدت بالا هستند.
  • معمولاً از حق و حقوق فردی و اجتماعی خود آگاهی کمی دارد و تلاشی برای کسب آگاهی نمی کنند.
  • معمولاً بسیار حساس هستند و مکرر خود را سرزنش می‌کنند.
  • معمولاً درگیر احساس گناه هستند.
  • معمولاً احساس حقارت دارند.
  • و …

برخی از علائم رفتاری ناشی از کمبود عزت‌نفس

  • در گفت‌و‌گو با دیگران ادب و احترام را رعایت نمی‌کنند.
  • نگاهی رقابی به جنبه‌های زندگی دارند و مدام در حال رقابت هستند.
  • در مواردی به طرز افراطی خجالتی‌اند.
  • بیشتر مواقع در بیان و کنترل احساسات‌شان ضعیف هستند.
  • معمولاً به صورت ناخودآگاه خود را در معرض قضاوتِ اشتباهِ دیگران قرار می‌دهند.
  • به طرز افراطی حسادت می‌کنند.
  • دیگران را تحقیر و تمسخر می‌کنند.
  • مهارت‌ها و ارزش‌های دیگران را نادیده می‌گیرند.
  • در پذیرش و پاسخ به انتقادهایی که دریافت می‌کنند، بسیار ضعیف هستند.
  • در برخورد با تضاد‌ها و تعارضات، بیش از حد منفعل و یا بیش از حد تهاجمی رفتار می‌کنند.
  • از خودپذیری قابل توجهی برخوردار نیستند و معمولاً نقاط منفی و یا مثبت خود را آن‌گونه که باید نمی‌پذیرند.
  • از رفتار و گفتار دیگران برداشت‌های افراطی دارد و معمولاً به خود می‌گیرد.
  • در بسیاری از موارد خودشان را مقصر می‌دانند؛ حتی اگه مواردی باشند که به آنها مربوط نباشد.
  • دارای نوسانات احساسی شدیدی و افراطی هستند. مثلاً: ناگهان خشمیگن و ناگهان خوشحال می‌شوند.
  • توانایی ضعیفی در بیان خواسته‌های خود دارند.
  • ازخودگذشتگی و فداکاری های بیش از حدی دارند.
  • مسئولیت‌پذیر نیستند و معمولاً به دنبال یک مقصر غیر از خود و یا شریک هستند.

عزت نفس یکی از اساسی‌ترین نیازهای اولیه انسان است. ناتانیل براندن

ما در نوشته «نشانه های عزت نفس پایین»، به طور اختصاصی به این موضوع پرداخته‌ایم. پیشنهاد می‌شود حتماً این نوشته را مطالعه کنید.

عوامل آسیب زننده به عزت نفس

اگر از نظر ساختار مغزی سالم باشیم و سهم ژنتیک، اتفاقات طبیعی و رویداد‌هایی مانند جنگ و .. که ما سهم مستقیمی در آن نداشتیم را به حساب نیاوریم؛ اولین جایی که معمولاً عزت نفس ما سرکوب شده، متأسفانه معمولاً در خانواده و محیطی که در آن بزرگ شده‌ایم و سپس اجتماع بوده است.

نادیده‌گرفته‌شدنِ احساسات، خواسته‌ها، ارزش‌ها، نیازها، استعداد‌‌ها و توانایی‌های ما، توسط والدین و یا جانشینان آنها، اولین ضربه‌های سنگین را به عزت نفس ما وارد کرده است.

اگرچه که این آسیب‌ها معمولاً ناآگاهانه و غیر عمدی صورت گرفته باشند و بیش‌تر به دلیل شیوه نامناسب تربیتی و عدم آگاهی آنها از اهمیت و تاثیر عزت نفس بر کیفیت زندگی انسان، بوده است. 

ما در نوشته «عزت نفس در کودکان» به نکات بسیار مهمی اشاره کرده‌ایم که اطلاعات بیشتری از شکل‌گیری عزت نفس در کودکان و راه‌های افزایش عزت‌نفس در کودکان را ارائه داده‌ایم.

اگه به دنبال افزایش عزت نفس فرزندان خود هستید، پیشنهاد می‌کنیم که این نوشته را حتماً مطالعه کنید.

موثرترین عوامل در افزایش عزت نفس

عزت نفس، رابطه مستقیمی با ادراک از خودمان دارد. طبیعی است که هر چقدر درک واقعی‌تری از خود داشته باشیم به تقویت آن کمک بسیاری می‌کند.

اینکه احساس کنیم دوست‌داشتنی هستیم و برای دیگران ارزشمند هستیم بسیار زیاد به عزت نفس ما کمک می‌کند.

همچنین وقتی که برای خواسته یا هدفی تلاش می‌کنیم به شدت باعث تقویت عزت نفس ما می‌شود، بخصوص وقتی به اهداف خود برسیم.

در این‌جا به ۶ مورد از موثرترین عوامل در افزایش عزت نفس اشاره کرده‌ایم:

۱. زندگی آگاهانه

زندگی آگاهانه یعنی به تمام افکار و رفتارهای خود آگاه باشیم و تلاش کنیم تا خودمان آگاهانه آن‌ها را انتخاب کنیم و به عمل در بیاوریم.

برای حرکت در جهت زندگی آگاهانه باید آنچه که مستقیم یا غیر مستقیم به زندگی ما مربوط می‌شود؛ ولی از حوزه آگاهی ما خارج است و یا ممکن است آن را نادیده گرفته باشم را شناسایی و مورد توجه و ارزیابی قرار دهیم.

البته که اگر بخواهیم تمام افکار و رفتار خود را به طور صد در صد تحت نظر و کنترل بگیریم کار بسیار سختی است؛ اما این دلیل نمی‌شود که تلاش خود را در این جهت نکنیم.

باید تلاش کنیم که هر روز حداقل کمی بهتر از دیروز خود، حداقل افکار، رفتار، گفتار و انتخاب‌هایی که می‌کنیم و نمی‌کنیم را مورد ارزیابی و بررسی قرار دهیم.

۲. خودپذیری و پذیرفته شدن

همه ما انسان‌ها هویت خود را از آنچه که یودیم، هستیم، می‌شویم و در مورد خود درک می‌کنیم، می‌سازیم.

هر چقدر تصویری که از خودمان داریم، واقعی‌تر باشد به خودپذیری ما کمک می‌کند.

همچنین ما انسان‌ها بخشی از هویت خود را از آنچه که از بیرون دریافت می‌کینم نیز می‌سازیم.

بنابراین هر چقدر آنچه را که هستیم، بیش‌تر توسط دیگران پذیرفته شود در شکل گیری هویت خود، بسیار موثر است.

بخصوص اگر این پذیرش از سوی آدم‌های مهم زندگی ما باشد.

هر چقدر خودپذیری بیش‌تری داشته باشیم در پذیرفته شدن توسط دیگران نیز موفق‌تر خواهیم بود.

در واقع شناخت خود و شناخت دیگران، بسیار در خودپذیری و مورد پذیرش واقع شدن موثر است.

افزایش خودپذیری و پذیرفته شدن، بسیاری از تنش‌های درونی و بیرونی ما را کاهش می‌دهد و این به شدت در توسعه عزت نفس ما اثر سازنده دارد.

۳. احساس قدرت

اگر به یاد بیاورید یک پایه عزت نفس، توانمندی بود. هر چقدر به طور موازی با ارزشمندی، توانا باشیم این نیز بر میزان عزت نفس ما بسیار تاثیر گذار است.

بنابراین میزان احساس قدرتی که داریم یا به عبارتی کنترل و یا تاثیری که ما بر روی چیزی بیرون از خود می‌گذاریم، بسیار بر عزت نفس ما اثر گذار است.

البته که این احساس قدرت باید از راه سالم، مفید یا سازنده کسب شده باشد. بدیهی است که هر نوع ضرری به خود و غیر خود در خلاف جهت رشد عزت نفس است.

مانند هر موفقیت شخصی، احساس و میزان قدرت نیز برای هر کسی می‌تواند تعریف شخصی خودش را داشته باشد.

گاهی یک نفر ممکن است با تقویت عضلات بدنش مقداری احساس قدرت کند. شخص دیگری ممکن است با کمک کردن به دیگران و شخص دیگری ممکن است با تلاش برای حفظ محیط زیست سهمی از این احساس را تجربه کند.

۴. توجه و توسعه دستاوردهای شخصی

یکی دیگر از موثرترین عوامل در افزایش عزت نفس، توجه به دستاوردهای شخصی و توسعه آن‌ها است.

هر چقدر مهارت‌ها و موفقیت‌های خود را ارزشمند و مفید بدانیم و هر چقدر کیفیت و کمیت‌ مهارت‌های مورد نیاز خود را بیش‌تر کنیم، سهم بسیار زیادی در تقویت احساس توانمندی ما دارد.

این دستاوردها می‌تواند برای هر کسی تعریف شخصی خود را داشته باشد. انسان‌ها با توجه به انتظاراتی که از خود دارند، چیزهایی را به عنوان دستاورد برای خود تلقی می‌کند.

گاهی ممکن است برای کسی رتبه یک کنکور شدن به عنوان دستاورد محسوب باشد در حالی که برای کسی که آلزایمر دارد، شاید حفظ کردن دو کلمه انگلیسی یک دستاورد بزرگی محسوب شود.

در حقیقت هر کسی با توجه به شرایط خود و انتظاراتی که از خود دارد، می‌تواند تعریف شخصی خود را از دستاورد داشته باشد.

مهم این است که این دستاوردها اگر حتی در زندگی دیگران تاثیری ندارند، حداقل در زندگی خودمان سازنده باشند.

۵. زندگی بر اساس ارزش‌های شخصی

اگر ارزش‌های شخصی و اخلاقیات سهم کمی در زندگی ما داشته باشند، ممکن است در مسیر کسب موفقیت و یا دستاوردها به خود و یا غیر از خود ضرری وارد کنیم.

زندگی بر اساس ارزش‌ها و اخلاقیات ما را در این مسیر نگه می‌دارد که انتخاب‌های سازنده‌ای در زندگی‌مان داشته باشیم.

هر کسی با توجه به شرایطی که دارد، معیارهای اخلاقی و ارزش‌گذاری خودش را دارد.

استقلال آزادی آرامش آسایش ثروت
عشق نجابت شرافت عزت غرور
افتخار صداقت عدالت مسئولیت‌پذیری اخلاق
تواضع آگاهی اعتماد اعتدال احترام
خلاقیت آیین زیبایی قدرت تلاش
همدلی همکاری توانایی توسعه تعهد
شهامت غیرت انضباط کمال صبر
حقوق بشر فداکاری سلامتی حریم خصوصی انصاف
هم‌زبانی فردیت، جمعیت بقا ملیت نژاد

این تنها، نمونه‌های معدودی از مواردی‌اند که انسان‌ها به عنوان ارزش برای خود در نظر می‌گیرند.

در این میان یادمان باشد که عزت نفس را علاوه بر یک صفت یا ویژگی شخصیتی به عنوان یک ارزش مد نظر بگیریم و حتی آن را به عنوان یک سبک زندگی نگاه کنیم.

تشخیص ارزش از ویژگی: برای اینکه ارزش‌ها را با ویژگی‌ها اشتباه نگیریم، به این مثال توجه کنید:

به عنوان مثال: در حالی که شما نیاز به عینک طبی دارید، آیا یک عینک آفتابی برای شما ارزشی داد؟ قطعاً خیر.

طبی بودن عینک برای شما یک ارزش است.

فلزی یا پلاستیکی بودن، سبک یا سنگین بودن، تاشو یا معمولی بودن عینک طبی همه برای شما یک ویژگی خواهد بود.

ممکن است ما در یک موضوع چندین ارزش و ویژگی داشته باشیم.

در مثال عینک، علاوه بر طبی بودن، برابر بودن نمره عدسی با نمره بینایی شما، یک ارزش دیگر است.

۶. مسئولیت‌پذیری در قبال خود و سپس دیگران

همه ما دارای مسئولیت‌هایی در برابر خود و دیگران هستیم.

ما مسئول اعمال و رفتارهای خود هستیم. ما مسئول آنچه که در گذشته بوده‌ایم، حال و آینده خود هستیم.

هر چقدر بهتر مسئولیت آنچه که سهم ما در زندگی است را به خوبی اجرا کنیم، بر احساس توانمندی ما افزوده می‌شود.

مسئولیت پذیری ما در برابر خود و دیگران تاثیر بسیاری در آسایش، آرامش و احساس خوشبختی ما دارد.

مواردی که اشاره کردیم تنها بخشی از عوامل موثر در تقویت عزت نفس است. ما در نوشته‌ای دیگر به طور اختصاصی به این موضوع پرداخته‌ایم.

اگر به دنبال راه‌های تقویت عزت نفس خود هستید، پیشنهاد می‌کنیم که نوشته «افزایش عزت نفس» را حتماً مطالعه کنید.

عزت نفس در دروه‌های سنی مختلف

همان‌طور که قبلاً اشاره کردیم عزت نفس یکی از عواملی است که نقش مهمی در کیفیت زندگی هر فرد دارد.

این احساس، ارتباط مستقیمی با تصمیم‌گیری‌ها، رفتارها، روابط اجتماعی و حتی موفقیت‌های شخصی و حرفه‌ای هر فرد، دارد.

موضوعی که در اینجا بررسی خواهیم کرد، نقش عزت نفس در دوران کودکی، نوجوانی، و بزرگسالی است.

عزت نفس در دوران کودکی

از بدو تولد و در دوران کودکی، ریشه‌های عزت نفس در شخصیت ما شروع به شکل‌گیری و رشد می‌کنند.

هرچه این ریشه‌ها را از دوران کودکی به درستی تغذیه شوند؛ هر چه سن کودک افزایش یابد، احتمال اینکه عزت نفسش در مواجه با چالش‌های زندگی کم‌تر آسیب ببیند افزایش می‌یابد.

همچنین در این این صورت احتمال اینکه او در بزرگ‌سالی از عزت نفس بالایی برخوردار باشد نیز افزایش می‌یابد.

هرچه آن را با بی توجهی و رفتارهای نا‌آگاهانه تغذیه کنیم، این درخت خشک و بی ثمرتر می‌شود.

اغلب پدر و مادرها بر خلاف آنچه که ادعا می‌کنند به شیوه‌های مناسبی با خواسته‌های آنها مواجه نمی‌شوند.

در حقیقت در بیشتر موارد، مهمترین افرادی که باید پیش از همه به آنها توجه کنیم، کودکان هستند.

کودکان تازه وارد‌های این دنیا هستند، این دنیا برای آنها هنوز ناشناخته است و البته بیش‌تر، بسیار ترسناک است.

آنها به قدر کافی ابزارهای لازم (مانند: قدرت تجزیه و تحلیل، قدرت بیان، قدرت جسمی و سایر مهارت‌ها) را دارا نیستند.

والد‌ها می‌توانند به کودک خود بیاموزند تا احساس‌ها و نیازهای خود را نادیده نگیرد و با خود به شیوه صحیح رفتار کنند.

این آموزش‌ها می‌تواند در عدم تضعیف عزت نفس در کودک‌شان، موثر باشد.

پس از سوی ما بزرگسالان برای درک آن‌ها و رفع خواسته‌هایشان به همت بیش‌تری نیاز است.

برای بهبود عزت نفس کودکان باید از بهبود عزت نفس در خودمان شروع کنیم.

عزت نفس در دوران نوجوانی

دوران نوجوانی یک دوره پر از شور و هیجان و البته پر از چالش‌های جدید برای یک نوجوان است. اگر عزت نفس ما در کودکی آسیب دیده باشد احتمال اینکه در دوران نوجوانی آسیب‌پذیر‌تر باشد، بیش‌تر است.

یک نوجوان با تغییرات سریع و بسیاری در دوره نوجوانی‌اش مواجه می‌شود.

بلوغ و تغییرات جسمی و جنسی، گروه‌های دوستان و اجتماعات، مسائل تحصیلی و مسیر آینده و بسیاری از موارد دیگر تنها بخشی از چالش‌های دوران نوجوانی است.

بالا بودن عزت نفس در نوجوانان این امکان را به آن‌ها می‌دهد تا به شکلی بهتر با تغییراتی که در خود می‌بینند، مواجه شوند.

همچنین به آن‌ها کمک می‌کند تا در برابر تعداد بسیاری از انتخاب‌هایی که باید بکنند، سریع‌تر تصمیمات درست‌تری را بگیرند.

هرچه سطح عزت نفس در نوجوانان بالاتر باشد به همان میزان در اجتناب آن‌ها از رفتارها و ناهنجاری‌های خطرناک، موثرتر است.

میزان سلامتی ذهنی و جسمی نوجوانان هدف‌گذاری، توانایی ارتباط برقرار کردن، انتخاب مسیر تحصیلی، شغلی و موارد دیگر به میزان عزت نفس آنها نیز کاملاً مرتبط است.

میزان عزت نفس آن‌ها به میزان کیفیت روابطی که والدین با فرزندان خود دارند، نیز بسیار مرتبط است.

عزت‌نفس در بزرگسالان

قرار نیست انسان‌هایی که سنی از آنها گذشته است، حتماً دارای عزت نفسی قوی باشند.

اگر فردی از دوران کودکی، دارای عزت نفس تخریب شده‌ای باشد؛ پس احتمالاً هم‌چنان در بزرگسالی هم عزت نفسش آسیب‌دیده مانده است.

افزایش عزت نفس در بزرگسالان می‌تواند به آن‌ها در مواجه با مواردی مانند زیر کمک کند:

  • ترس از عدم توانایی در تأمین معیشت خود و خانواده
  • ترس از تنهایی
  • ترس از پیری
  • شکست عاطفی یا شغلی
  • اعتیاد به مواد مخدر
  • ترس از بیماری و ضعف جسمی
  • اعتیاد به کار
  • وارد شدن به روابط ناسالم
  • و بسیاری موارد دیگر…

فرق اعتماد به نفس و عزت نفس چیست؟

متاسفانه بسیاری افراد، عبارت اعتماد به نفس را به جای عزت نفس به کار می برند در حالی که این دو عبارت اگرچه به هم مرتبط‌اند؛ اما کاملاً با هم تفاوت دارند.

چگونه ممکن است برای ویژگی دو نام متفاوت انتخاب شود.

با توجه به مطالعات ما، اعتماد به نفس، اشاره به اعتماد و باور به توانایی‌های ما دارد.

اما با توجه به اینکه هر کسی در یک موضوع مشخص، توانمندی‌هایی دارد؛ بنابراین نمی‌توان اعتماد به نفس را به صورت عام و کلی به کار برد.

اعتماد به نفس، حتماً باید مربوط به موضوعی مشخص و شفاف باشد.

در نهایت، عزت نفس درک ما از توانمندی و ارزشمندی‌ها در تمام ابعاد وجودی ما است در حالی که اعتماد به نفس توانایی ما در یک موضوع و حوزه مشخص را بیان می‌کند.

اگر این موضوع برایتان اهمیت دارد، پیشنهاد می‌شود تا نوشته «تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس» را به دقت مطالعه کنید. در این نوشته به طور مفصل به این موضوع پرداخته‌ایم.

اعتماد به نفس یکی از نتایج عزت نفس است.

فرق حرمت نفس و عزت نفس چیست؟

حرمت نفس یکی از ثمرات عزت نفس است و به معنی احترام به خود است. هرچه حرمت نفس بیش‌تر باشد، فرد ارادت و احترام بیش‌تری نسبت به خود دارد.

میزان حرمت نفس می‌تواند نشان دهنده این باشد که فرد دارای خود‌پذیری است.

در حالی که عزت نفس یک صفت و ویژگی همه‌جانبه است. یعنی مجموعه‌ای از ویژگی‌ها که موجب می‌شوند تا ما در مورد ارزشمندی و شایستگی خود، تصویری واقعی و درست داشته باشیم.

از طرفی عزت نفس بالا نیز می‌تواند موجب رفتار محترمانه با خودمان و دیگران شود.

اگر به دنبال درک بهتر تفاوت این دو ویژگی نسبت به هم هستید، پیشنهاد می‌کنم که نوشته «حرمت نفس» را حتماً مطالعه بفرمایید.

عزت نفس با خودشیفتگی چه تفاوتی دارد؟

خودپسندی و خودشیفتگی ویژگی بدی نیست، اما اگر این ویژگی باعث شود تا هم به خود و به دیگران، چه از نظر جسمی و یا روانی، آسیب بزنیم، یک ویژگی مضرر خواهد بود.

وقتی که عزت نفس ما بر پایه ارزشمندی بنا شده باشد، یعنی در بُعد توانمندی ضعیف باشیم، به سمت خودشیفتگی و غرور متمایل می‌شویم.

فرد خودشیفته، فردی است که کوچک‌ترین ارزش‌های خود را به شکل اغراق‌آمیزی، بزرگ نمایی می‌کند و ارزش‌های دیگران را نادیده می‌گیرد.

این در حالی است که فرد با عزت نفس بالا، هم ارش‌های خود و هم ارزشهای دیگران را ارزشمند و محترم می‌داند.

به عنوان مثال فردی را در نظر بگیرید که به خاطر لباس زیبایی که بر تن دارد، خودش را در تمام جنبه‌ها، حتی جنبه‌های شخصیتی بر‌تر از دیگران می‌داند و مدام دیگران را به خاطر اینکه لباسی همچون او ندارند، ملامت، سرزنش و تحقیر می‌کند.

ارتباط عزت نفس با حسادت چیست؟

وقتی که عزت نفس در بُعد ارزشمندی ضعیف باشد و بر پایه توانمندی بنا شده باشد، به سمت حسادت متمایل خواهد شد.

فرد حسود، فردی است که خود را ارزشمند نمی‌داند و سعی می‌کند تا با نشان دادن توانمندی خود، جای خالی ارزشمندی خود را پر کند.

افرادی را به یاد بیاورد که خود را در رقابت با شما می‌بینند و به محض اینکه متوجه می‌شوند که شما چیزی بهتر از آن‌ها دارید، سعی می‌کنند تا به هر قیمتی که شده یا شما را از داشتن آن محروم کنند و یا اینکه خودشان چیزی بهتر از شما داشته باشند.

مثلا اگر شما یک ماشین مدل ۳۰۰۰ دارید، او برای اینکه در برابر شما احساس حقارت نکند، یک ماشین مدل ۳۰۰۱ و یا مدل بالاتری را می‌خرد.

فرد حسود سعی می‌کند تا پنهان کردن خودش پشت دستاوردها و کسب افتخارات بیش‌تر و یا متوقف کردن دیگران از رشد و پیشرفت، خلاء ارزشمندی خود را پوشش دهند.

عزت نفس و احساس گناه چه رابطه‌ای باهم دارند؟

تا حدودی احساس گناه ریشه در ضعف احساس ارزشمندی می‌تواند داشته باشد.

از نظر وضعیت‌ها در نظریه تحلیل رفتار متقابل، فردی که احساس گناه دارد احتمالاً در وضعیت «من خوب نیستم، تو خوب هستی» قرار گرفته است.

این وضعیت، در نظریه بهبود عزت نفس، همان سطح عزت نفس تدافعی نوع دوم است که در آن سهم ارزشمندی است.

احساس گناه، رابطه مستقیمی با عزت نفس دارد. هر چقدر عزت نفس بالاتری داشته باشیم به همان میزان هم، کم‌تر دچار احساس گناه می‌شویم و یا مدت زمان کم‌تری در این احساس خواهیم بود.

معمولاً احساس گناه، موجب سرزنش خود نیز می‌شود.

ماندن در احساس گناه، لذت برد از لحظات زندگی را از ما سلب می‌کند و تصمیمات روزانه ما را با مشکل مواجه می‌کند.

تقویت عزت نفس، موجب تضعیف احساس گناه می‌شود.

ارتباط کمال‌گرایی با عزت نفس چیست؟

تلاش برای کامل شدن چه در شخصیت و چه در رفتارها ویژگی بدی نیست؛ اما مشکل از آنجایی پیش می‌آید که خوب بودن خود را به کامل بودن، گره زنده باشیم.

فرد کمال‌گرا معیار ارزش‌گذاری خود و یا حتی دیگران را به میزان کامل بودن، قرار داده است.

افراد کمال‌گرا به شدت دچار سرزنش‌های درونی هستند. مدام یک پیام درونی به آن‌ها می‌گوید «تو زمانی خوب و ارزشمند هستی که کامل باشی».

بنابراین، فرد کمال‌گرا، همواره سعی دارد تا همه چیز را به تمام و کمال برساند.

او معمولاً استانداردهای بالایی را برای خود انتخاب می‌کند که معمولاً سخت و تقریبا دست نیافتنی هستند.

مشکل آنجایی اوج می‌گیرد که فرد کمال‌گرا سعی می‌کند تا آنچه را که غیر ضروری و نا کارآمد است را به کمال برساند.

در صحبت کردن خود از عبارات اضافه‌ای استفاده می‌کند که عدم استفاده از آن‌ها واقعاً در انتقال اصل مطلب تاثیری ندارد.

به کارهایی می‌پردازد که انجام‌شان به طور کامل در آن زمان، ضروری نیست.

فرد کمال‌گرا دچار سخت کوشی افراطی و غیر موثر می‌شود.

شاید باورتان نشود، کمال‌گرایی می‌تواند موجب تقویت اهمال‌کاری و حتی تنبلی نیز شود.

احتمال شکست و موفقیت در افراد کمال‌گرا بسیار بالا است.

به عنوان مثال: فردی که به یک جشن دعوت شده است،؛اما در انتخاب لباس مناسب، آنقدر حساسیت‌های غیر ضروری به خرج داده که زمان رسیدن به جشن را از دست می‌دهد.

میزان کمال‌گرایی ارتباط مستقیمی با میزان عزت نفس ما دارد.

ارتباط اهمال کاری و تنبلی با عزت نفس چیست؟

گاهی کمال‌گرایی می‌تواند موجب اهمال‌کاری و تنبلی شود. فرد کمال‌گرا آنقدر به موضوعات غیر ضروری می‌پردازد که از پرداختن به اصل ماجرا باز می‌ماند.

شاید بتوان گفت که اهمال‌کاری آن روی دیگر سکه کمال‌گرایی است.

گاهی به دلیل کمال‌گرایی بیش از حد، اهمال کار می‌شویم. یعنی کاری را شروع نمی‌کنیم مگر اینکه شرایط مورد ایده‌آل ما به طور کامل فراهم شده باشد، در حالی که درک درستی از زمان ایجاد شرایط ایده‌ال نداریم.

مثلا: مادری که در یک روز تعطیل فرزندش دچار بیماری جدی شده است؛ اما می‌گوید: هر وقت که تعطیلات تمام شد فرزندم را برای مداوا به پیش پزشک خواهم برد.

یا فردی که می‌خواهد کسب و کار شخصی خودش را راه اندازی کند؛ اما اینگونه با خود می گوید: هر وقت پولدار شدم کسب و کارم را راه اندازی می‌کنم. (در حالی که برای پولدار شدنش هیچ برنامه شفافی ندارد).

علاوه بر این‌ها فرد اهمال‌گر به دلیل ضعف احساس ارزشمندی و مهم بودن به عواقب اهمال‌کاری توجهی ندارد و به عبارتی او در حال نادیده‌گرفتن آینده است.

هر چقدر که به این موضوع آگاه باشیم که انجام به موقع کارهایی که باید انجام دهیم، خودمان را از عواقب بد ناشی از انجام ندادن کارها دور کرده‌ایم.

از طرفی با انجام به موقع کارها، آینده‌ای بهتر و آسایش را در زمینه‌های مختلف خواهیم داشت و می‌تواند موجب تقویت عزت نفس شود.

اهمال‌کار رابطه مستقیمی با عزت نفس دارد.

سنجش و اندازه‌گیری عزت نفس

اگرچه عزت نفس یک مفهوم انتزاعی است؛ اما تا حدود بسیار بالایی قابل اندازه‌گیری است.

سازمان‌ها و روانشناسانی توانستد معیارهای علمی را برای اندازه گیری عزت نفس تعیین کنند.

از این رو تست‌های عزت نفس یا همان پرسشنامه عزت، طراحی شدند.

شما می‌توانید با مراجعه به پایین همین صفحه و یا برگه «تست عزت نفس» میزان عزت نفس خود را مورد سنجش قرار دهید.

سخن پایانی درباره عزت نفس چیست؟

در نهایت به این نکته شاره می‌کنیم که اگر چه شاید در مسیر توسعه فردی و بهبود کیفیت ،عزت نفس همه چیز نیست؛ اما قطعاً یکی از مهم‌ترین عوامل اصلی و تأثیر‌گذار است.

بنابراین باید به خوبی این مفهوم را درک کنیم، آن را از تعریف‌های غیر دقیق و بیش از حد ساده شده شناسایی کنیم و تلاش کنیم تا این ویژگی را هم در شخصیت خود و هم در انسان‌هایی که با آن‌ها زندگی می‌کنیم، تقویت کنیم.

عزت نفس قطعاً یکی از مهمترین مسیرهایی است که بر تمام جنبه‌های زندگی‌مان اثر‌گذار است.

از نظر ما، عزت نفس صرفاً یک مفهوم، ارزش، ویژگی، مهارت و یا یک مبحث جذاب در روانشناسی نیست؛ بلکه یک سبک زندگی است.

باید تلاش کنیم تا زندگی به سبک عزت نفس، داشته باشیم.

«عزت نفس، یک سبک زندگی است».

دانلود فایل «تعریف عزت نفس چیست PDF» این نوشته:

در بخش زیر می‌توانید فایل صوتی و فایل PDF این نوشته را از طریق گزینه زیر دانلود کنید.

 

منابع این نوشته

این نوشته گزارشی از بررسی‌های ما از منابع مختلف بر روی موضوع عزت نفس و موضوعات مرتبط با آن است.

 

مشارکت در گفت‌و‌گو

لطفاً تجربه‌های خود را در مورد عزت نفس و این نوشته با ما در میان بگذارید.

 

اشتراک‌گذاری

این نوشته را برای دوستان خود به اشتراک بگذارید تا هم به بهبود کیفیت زندگی خود و هم زندگی آنهایی که دوستشان داریم، کمکی کرده باشیم.

 

+

سوالات پر تکرار در مورد عزت نفس

برای پاسخ به این پرسش باید به درک درستی از خجالتی بودن برسیم. اگر فردی از نظر مغزی سالم باشد؛ به صورت افراطی خجالتی است، احتمالاً این فرد در موضوعاتی مرتبط، عزت نفس ضعیفی داشته باشد

به عنوان مثال نیاز به کمک دیگران داریم اما خجالت می کشیم از آنها درخواست کمک کنیم.

اگر چه گاهی در فرهنگ ما ایرانی‌ها، به اشتباه، خجالتی بودن را به نجابت و مودب بودن تعبیر می‌کنند.

گاهی خجالتی بودن به صورت نا‌آگاهانه تایید هم می‌شود و فردی که خجول است را به نجابت و با حیا بودن، معرفی می‌کنند؛ اما نجیب و مودب بودن تا خجالتی بودن بسیار با هم تفاوت دارند.

فرد خجالتی به دلیل اینکه نگران است تا مورد تمسخر و تحقیر و توهین دیگران قرار نگیرد چنین رفتاری را از خود بروز می دهد.

شاید بتوان گفت فرد خجول از روی ترس بیش از حد، احتیاط (در واقع اجتناب افراطی) می‌کند که رفتاری از خود بروز ندهد که تایید والدین و یا جایگزینان والدینش را از دست بدهد و مورد سوء قضاوت دیگران قرار بگیرد.

حتی اگر جایی که هست، آنها آنجا حضور فیزیکی نداشته باشند.

بنابراین احتیاط بیش از حد که گاهی هم نا‌خودآگاه است، منجر به اجتناب و انفعال و درون‌گرایی افراطی شده و به صورت رفتارهای خجالتی در شخصیت فرد نمود پیدا می‌کند.

به میزانی که عزت نفس قوی داشته باشیم توانایی کنترل احساسات را داریم و به همان میزان توانایی ابراز وجود و بیان خواسته‌هایمان را نیز خواهیم داشت.

همانطور که اشاره کردیم عزت نفس به میزان درکی که از خودمان دارمی بستگی دارد.

طبیعی است هر چقدر درک درست تر از خود داشته باشیم، هرچقدر بیشتر و صحیحتر خودمان را بشناسیم و باور کرده باشیم بهتر میتوانیم روی خود تسلط داشته باشیم و در مورد خود تصمیم بگیریم.

برای درک بهتر این موضوع اگر عزت نفس را مثل سلامتی فرض کنیم، نمی توان گفت که سلامتی زیاد ضرر داشته باشد.

عزت نفس هم هرچه زیاد تر یا قوی تر باشد، نه تنها مضر نیست، بلکه بسیار عالی هم است.

عزت نفس متضادی ندارد. نمی‌توان عبارت «ذلت نفس» را به عنوان متضاد عزت نفس به کار برد.

ذلت نفس، خود یک ویژگی متأثر از عزت نفس است. بنابراین بهتر است برای متضاد عزت نفس بالا از عبارت عزت نفس پایین استفاده کنیم و بر عکس.

پاسخ این سوال به میزان تلاش و تمرکزی که شما برای افزایش عزت نفستان می گذارید، بستگی دارد.

اما حقیقتاً از زمانن‌که شروع به کارکردن بر روی عزت نفس خود می کنید، از همان لحظه که نکته ای را درک می کنید آرام آرام احساس خوبی را تجربه می کنید.

هرچقدر بیشتر در این احساس خوب باشید، بر روی بهبود عزت نفس شما نیز تاثیر مطلوبی خواهد داشت.

اما بیشترین تاثیر و تغییرات در زمانی اتفاق می افتد که نکاتی را یاد می گیریم در زندگی به آنها عمل کنیم و البته که میدانیم این کار خیلی سختی است ولی با تمرین و تلاش مداوم شدنی است.

شاید این موضوع سوال خیلی ها باشد که:

چرا با این همه توانایی و استعدادهایی که دارم، در شرایط و جایگاهی که خودم را لایقش میدانم، نیستم؟
احساس می کنم چیزی که دارم حقم نیست و احساس می کنم می‌بایست در شرایط و جایگاهی بهتر از الان باشم، بخصوص وقتی که خودم را در برابر آدمایی می‌بینم که حتی یک درصد از مهارت ها و توانایی های من را ندارن، اما در شرایطی بهتر از من هستن، مشکل من چیست و از کجاست؟

جواب این مسئله برای هر فرد می تواند با توجه به شرایطش متفاوت از دیگری باشد. اما به طور عمومی، یکی از مشکلات می‌تواند به دلیل عزت نفس پایین باشد.

احتمالاً هنوز آنطور که باید توانمندی‌هایی که داریم را ارزشمند نمی دانیم و از آنها در مسیر علاقه هایمان استفاده نمی کنیم و این موضوع به دلیل ضعف در خودپذیری می تواند ریشه داشته باشد.

زیرا ظاهراً آنطور که باید توانایی ها و نقاط ضعفان را نپذیرفته ایم؛ حتی اگر دیگران آنها را به ما یادآوز شوند.

ضعف در خودپذیری و خودباوری و ارزشمندی خودمون زندانی شدیم.
ضعف عزت نفس داریم. ماجرای زندان کره و ارتباطش با خانواده و ادمای زندگی ما.
دیگه خدا چطور باید بیاد بگه تو فلان چیز توانایی داری.
مخزن نوازش های منفیمون پر و نوازش های مثبتمون خالیه.

عزت نفس به انگلیسی به صورت Self-Esteem نوشته می‌شود.

با توجه به تعریفی که در ابتدای این نوشته از عزت نفس داشتیم؛ عزت نفس از ترکیب دو کلمه انگلیسی Sense of Valuable and competence که به معنی احساس ارزشمندی و شایستگی داشتن است، تشکیل می‌شود.

برای جواب این سوال به این مثال توجه کنید. فرض کنیم که یک لیوان پر از آب گل‌آلود داریم؛ آیا با خالی کردن آب گل آلود، لیوان ما پر از آب تمیز می‌شود؟

قطعاً خیر. پاسخ این است که لیوان فقط خالی شده، همین. برای اینکه آب تمیز داشته باشیم، حال باید لیوان خود را از آب تمیز پر کنیم.

این نگاه که با انجام اعمالی برخلاف آنچه که عزت نفس ما را تخریب و تضعیف کرده است، می‌توانیم آن را در خود افزایش و تقویت کنیم، یک نگاه ساده انگارانه است.

اگر ما عزت نفس ضعیفی داریم، با رفع عواملی که باعث تضعیف آن در ما شده‌اند، تازه به نقطه صفر می‌رسیم و تازه کار اصلی ما شروع می‌شود و باید به مواردی بپردازیم که به تقویت و افزایشش در ما کمک می‌کند.

مثل مسافری که مسیری را اشتباه رفته، حال باید آن مسیر را برگردد.

برای افزایش عزت نفس نیاز به بهبود شیوه فکر کردن، خودشناسی، رشد و توسعه مهارت‌ها و بسیاری از موارد دیگر است و کسب نتیجه در هرکدام نیازمند تلاش، تعهد و زمان و صبر است.

از طرفی انجام اعمالی برخلاف آنچه نشانه‌هایی از ضعف عزت نفس در ما بوده‌اند، ممکن است ما را دچار رفتارهای اجتنابی و یا تهاجمیِ افراطی کند که ممکن است عواقب ناخوشایندی برای خود و دیگران داشته باشد.

مسیر رشد و بهبود عزت نفس باید یک مسیر همراه با مطالعه از منابع اصیل، تمرین و تداوم باشد.

به این نکته باید توجه کنیم که عزت نفس ما به سطح انتظارات و توقعات ما نیز بستگی دارد. چیزی که برای ما یک مهارت است، شاید برای دیگرانی که همان مهارت را دارند، یک مهارت محسوب نشود.

پس بخش زیادی از عزت نفس در هر شخص به میزان توقع و انتظاری که او از خودش دارد، بستگی دارد.

شاید برای یک خلبان هواپیما، رانندگی اتومبیل برایش یک مهارت پیش پا افتاده باشد، در حالی که برای کسی که به سختی دوچرخه سواری می‌کند مهارت رانندگی یک دستاورد بزرگ محسوب شود.

شاید فردی با یادگیری یک کلمه میزان قابل توجهی به عزت نفسش افزوده شود، اما فردی با دوم شدن در یک مسابقات جهانی مقدار ناچیزی به عزت نفسش افزوده شود یا حتی به خاطر اینکه اول نشده از عزت نفسش کاسته شود.

شاید چون از خود توقع اول شدن را داشته. پس میزان عزت نفس هر شخصی منحصر به فرد خودش است؛ زیرا که به میزان سطح توقع او از خودش بستگی دارد.

سنجش عزت نفس زیر یک دقیقه

این تست در کمتر از یک دقیقه می‌تواند به شما بگوید در این لحظه در چه سطحی از اعتماد به نفس و عزت نفس هستید.

نویسندگان

جهان شو-درباره ما-احسان منجزی-جهان

جهان منجزی هستم، بنیانگذار و مدیر رسانه جهان‌شو
تلاش می‌کنم با محتواهایی که در این حوزه تولید می‌کنم به بهبود کیفیت زندگی خود و دیگران، کمکی کرده باشم.

  • فعال آموزشی در حوزه رشد و توسعه فردی
  • دانش آموخته دوره‌های تحلیل رفتار متقابل مقدماتی و پیشرفته
  • ارزیاب دروس عزت نفس و خودشناسی در گروه آموزشی متمم
  • نویسنده کتاب «مسیر اصلی خوشبختی»
  • کارشناس تولید محتوا در حوزه رشد و توسعه فردی
  • کارشناس دیجیتال مارکتینگ
درباره من بیش‌تر بدانید

دیدگاه‌ها

دانلود رایگان فایل PDF مقاله عزت نفس چیست

آدرس ایمیل خود را وارد کنید و این فایل را به رایگان دانلود کنید.
دانلود رایگان
نگارش صحیح: gmail, yahoo و ...

34 دیدگاه برای “عزت نفس چیست و چرا بدون آن می‌میریم؟

    • جهان منجزی گفته:

      بهاره عزیز 🌸
      من هم قبلاً همین مشکل رو داشتم، اما به کمک عزت نفس توانستم تا حد بسیار زیادی این مشکل رو کاهش بدم. تقریباً به صفر رسیده.
      قطعاً شما هم می‌تونی به کمک تقویت عزت نفس، تا حد بسیار زیادی این مشکل رو حل کنی.
      نمیگم عزت نفس مشکلت رو صد در صد حل میکنه، چون اگه بگم، دروغ گفتم. غلو و بزرگنماییه که بگیم: عزت نفس یه مشکل رو به طور کامل بر طرف می‌کنه؛ اما قطعا در حل چنین مشکلاتی، بزرگ‌ترین و بیش‌ترین سهم رو داره.
      عزت نفس اونجاهایی به کمکت میاد که به خودت اجازه ابراز وجود میدی. نظر و قضاوت دیگران دیگه به اندازه قبل برات آزار دهنده نخواهد بود. ترس از بیان نظراتت و یا مشارکت کردن در بحث‌ها را به شدت برات کاهش میده.
      عزت نفس بهت کمک می‌کنه تا افکارت رو ارزشمند بدونی، در نتیجه ایده‌های خلاقانه‌تر و حرف‌های جذاب‌تری به ذهنت خطور پیدا می‌کند و همچنین به خودت اجازه میدی که حتی آن‌ها را به شکل جذاب و خلاقانه‌ای بیان کنی.
      عزت نفس اونجایی به کمکت میاد که اگر هم حرفی بزنی که نامناسب و یا اشتباه باشد، خودت رو به شکل افراطی و آزاردهنده، سرزنش نمی‌کنی و همچنین آن‌ها را آنقدر جدیش نمی‌گیری که آزارت بدهد.
      اگر مورد تمسخر یا تحقیر دیگران قرار بگیری، دیگه مثل قبل برات آزار دهنده نخواهد بود و راحت‌تر باهاش مواجه میشی و اگر در کلامت اشتباهی کردی، خودت رو از حرف زدن و اظهار نظرهای بعدی، محروم و سرکوب نمی‌کنی و در برابر اشتباهی که کردی، شجاعانه عذرخواهی می‌کنی و به دیگرانی که اشتباهی کردند هم فرصت عذرخواهی کردن را خواهی داد و آن ها را نه تمسخر و نه تحقیر، نخواهی کرد.

      تقویت عزت نفس به تو این باور را میدهد که تو هم میتوانی خوب حرف بزنی، جذاب صحبت کنی و دیگران را علاقه‌مند به شنیدن حرف‌هایت ببینی. به سراغ بهبود فن بیان و مهارت‌های ارتباطی میروی تا در این موضوع مهارت‌های لازم را کسب کنی و اعتماد به نفس خود را در آن بیش‌تر کنی.
      اما؛ اگر عزت نفس خود را در این موضوع تقویت نکنی، یا به سراغ کسب مهارت‌های فن بیان و مهارت‌های ارتباطی نمی روی و یا اگر این دست از مهارت‌ها را هم یاد بگیری، آن‌گونه که باید به کارت نمی‌آیند و همیشه این احساس را داری که یک چیزی کم است. آن چیز همان عزت نفس است.
      و صدها مزیت دیگر از تقویت عزت نفس که هرچه بگوییم باز هم کم گفته‌ایم.
      در یک کلام، عزت نفس به تو کمک می‌کند که اونی باشی که واقعا هستی، نه اونی که فقط مطلوب جمع و مورد پسند دیگران باشد.
      در عشق و آگاهی باشی 💚.

  1. مجتبی گفته:

    به نظر من عزت نفس داشتن یعنی احساس ارزشمندی واقعی.
    این احساس ارزشمندی درونی باید باشه
    اگر به واسطه دستاورد های زندگی احساس ارزشمندی داری این احساس واقعی نیست به نظر من.
    اگه تمام دستاورد های زندگی رو در یه لحظه از دست بدی ایا باز هم احساس ارزشمندی میکنی‌؟

    احساس ارزشمندی یا احساس لیافت داشتن هر چیزی اولین قدم برای رسیدن به اون خواسته ست.
    پس حتما روی این موضوع حسابی کار کنین.

    • جهان منجزی گفته:

      مجتبی جان،
      ممنون از نکته بسیار خوبی که اشاره کردی.
      اولویت این است که از داشته‌های درونی به احساس عزت نفس برسیم و بعد داشته های بیرونی میتونن مکملی برای تقویت عزت نفس ما باشد.
      💚

    • جهان منجزی گفته:

      مجید عزیز، ممنونم از سوال بسیار مهمی که پرسیدی.
      به طور بسیار خلاصه: برای تقویت عزت نفس، بهتره منابعی که عزت نفس ما را تامین می‌کنند را تغذیه کنیم.
      برخی از مهم‌ترین منابع عزت نفس، عبارت‌اند:
      ۱. زندگی آگاهانه: یعنی تلاش کنیم در هر لحظه از زندگی، هم در افکار هم در اعمال خود، انتخاب‌های آگاهانه‌ای داشته باشیم و مسئولیت آن‌ها را بپذیریم.
      ۲. زندگی بر اساس ارزش‌های شخصیِ سازنده: تلاش کنیم تا آنجا که می‌توانیم، بر اساس معیارهای و ارزش‌های اخلاقیِ (سازنده) خود، زندگی کنیم.
      ۳. خودپذیری در مقابل رد شدن: خودمان را با تمام نقاط ضعف و قوتی که داریم و هرطور که هسیم را بپذیریم، حتی اگر دیگران ما را آن‌گونه که مایل هستیم، هنوز نپذیرفته‌اند.
      ۴. تقویت احساس تاثیرگذار بودن (احساس مفید بودن): تلاش کنیم تا به قدر توانمان، انسان مفیدتری برای خود و دنیا باشیم.
      ۵. بر شمردن دستاوردها و افزایش کمیت و کیفیت آن‌ها: دستاوردهایی که از گذشته تا کنون کسب کرده‌ایم را مرور کنیم و آن ها را اززشمند بدانیم و در جهت تقویت و بیش تر کردن آن دستاوردها، تلاش کنیم.
      ۶. بر شمردن مهارت‌ها و افزایش کمیت و کیفیت آن‌ها: مهارت هایی که از گذشته تا کنون داریم را مرور کنیم و آن ها را ارزشمند بدانیم و در جهت استفاده و تقویت و بیش تر کردن آن‌ها، تلاش کنیم.
      در عشق و آگاهی باشی💚.

  2. کیهان منجزی گفته:

    درود و سلام بر دوست نازنینم جهان منجزی
    سوال من اینه که آیا عزت نفس بدست آوردنی است ؟
    یا اینکه همراه با شناخت خود در می‌یابیم که به صورت طبیعی درون همه وجود دارد و فقط باید به آن آگاه شد و ساز خود را با فرکانس طبیعی وجودمان کوک کنیم .
    و آیا این عزت نفس ، با اصالت وجودمان مانند عشق ، آزادی ، خوشحالی و آرامش یکی است ؟

    یک دنیا سپاس و تشکر

    کیهان منجزی

    • جهان منجزی گفته:

      کیهان عزیز
      ممنون از سوال ارزشمندی که پرسیدی.
      از نگاه من، همه ما انسان ها به طور طبیعی از بدو تولد با یک آگاهی خیلی مهم پا به این دنیا می گذاریم. آن آگاهی،همان اصل حضور، یعنی «من هستم» است.
      نوزاد انسان پس از تولد تلاش می کند تا به طرق مختلف، حضورش را مدام به والدین خود اعلام کند (گریه، خنده، نگاه، مریض شدن و …)، تا هم نیازهای مادی (تغذیه، مراقبت و …) و هم نیازهای معنوی (آغوش، نوازش، توجه و …) خود را از آنها دریافت کند.
      هز باری که حضور و وجود ما نادیده گرفته می شود، به همان میزان عزت نفس ما آسیب می زند.
      عزت نفس از دست رفته را میتوان کسب کرد و حتی عزت نفسی قوی تر از قبل، بدست آورد. منظور، همان عزت نفسی است که به گفته ناتانیل براندن، اصل اول عزت نفس یعنی، زندگی آگاهانه را دارا باشد.
      یکی از مهمترین منابعی که عزت نفس‌مان را تغذیه می کند، اصل خودپذیری است. یکی از جنبه های خود پذیری این است که وجود و حضور خودمان را به رسمیت بشماریم، حتی اگر دیگران همچنان حضور و وجود ما را به رسمیت نشناخته اند.
      عشق به خود و دنیای بیرون، آزادی، خوشحالی، رضایت درونی، آرامش، بهبود سلامتی، روابط، رفاه مالی و … به طور مستقیم و غیر مستقیم، همگی نتایجی از داشتن عزت نفس سالم‌اند.
      💚

  3. آزاده گفته:

    درود من هم پیشنهاد می کنم کتاب خودباوری. نوشته ی دروتی کور کیل بریگس . ترجمه عباس چینی. نشر البرز رو دوستان علاقمند مطالعه بفرمایند🙏

    • جهان منجزی 💚 گفته:

      ممنون از پیشنهادت آزاده عزیز 🌸.
      باعث خرسندی خواهد بود اگر چند جمله ای در مورد خلاصه کتاب برامون بگید.
      و یا اینکه برامون بگید جذابیت‌های این کتاب از نظر شما چه بوده که به دیگران هم پیشنهادش می‌کنید.
      💚

    • جهان منجزی گفته:

      ممنون از سوال خیلی مهمی که پرسیدی، بنیامین عزیز
      بر اساس مطالعه ای که در این حوزه داشتم، اعتماد به نفس، یکی از نتایج عزت نفس است.
      اعتماد به نفس به درک و باوری که نسبت به توانایی هایی که داریم، مربوط است.
      وقتی کسی میگه: من اعتماد به نفس بالایی دارم، باید از او پرسید: در چه مورد یا مهارتی اعتماد به نفس بالایی دارید؟
      اما عزت نفس، نگاه و درک کلی که ما نسبت به تمام ابعاد وجودیمان داریم است.
      کسی که عزت نفس قوی دارد، اعتماد به نفس او نیز افزایش پیدا می‌کند.
      به عنوان مثال: خواننده‌ای که خودش رو لایق خواندن ندونه، حتی اگر صدای خوبی هم داشته باشه(دارای مهارت باشد)، اما اعتماد به نفس کافی برای روی صحنه آمدن رو نخواهد داشت.
      💚

    • جهان منجزی گفته:

      درود فاطمه عزیز🌸
      به نظر من احساس گناه داشتن، نه‌تنها با عزت نفس در ارتباط است؛ بلکه سهم زیادی از احساس گناه داشتن یا نداشتن، به میزان عزت نفس ما نیز مربوط می‌شود.
      شاید بتوان گفت، ساده‌ترین کمکی که از عزت نفس میتوان، برای کاهش احساس گناه گرفت، این دیدگاه است که: هر چند اگر گناه و اشتباهی هم مرتکب شده باشم، آیا نباید به خودم این حق را بدهم تا وقتی که برای جبران گناه و اشتباهم کاری نمیتوانم بکنم، حداقل در حال بد و احساس بد نباشم؟ حال خودم را خوب نگه دارم. مگر حال بد من و احساس گناه و عذاب وجدان داشتن چه کمکی به رفع گناه یا اشتباهات من می‌کند؟ قطعاً کمکی که نخواهد کرد، هیچ؛ از طرقی، داشتن احساس گناه بیش از حد نیز ممکن است که من را به سمت گناهان و اشتباهات بیش‌تر سوق دهد.
      احساس گناه داشتن، به معنای خود را انسانی بَد دانشتن، می‌تواند باشد. از نگاه من، آن‌جایی ما به چنگ احساس گناه و عذاب وجدان می‌افتیم که خود را به قدر کافی خوب نمی‌بینیم. تا وقتی که هنوز خودمان را آنگونه که باید کافی و خوب ندیده باشیم، به همان میزان هم با کوچک‌ترین لغزش، احتمال دارد تا دچار احساس گناه و عذاب وجدان، شویم.
      برای اینکه بتوانیم خودمان را خوب و کافی بدانیم، باید بتوانیم خودمان را همان‌گونه که هستیم، بپذیریم.
      باید خودمان را با تمام نقاط ضعف و قوت، کم و کاست و هر آنچه که هستیم را بپذیریم. قطعاً این خود پذیری به معنای این‌که من کاملم، نیست؛ بلکه نقطه شروعی دوباره برای بهتر شدن است.
      در عشق و آگاهی باشی💚.

    • جهان منجزی گفته:

      نیکو عزیز🌸
      اگر منظورت استفاده از اینستاگرام یا شبکه‌های اجتماعی باشه، به نظرم بستگی دارد به اینکه از اینستاگرام چه زمانی و چطور و با چه قصدی استفاده می‌کنیم. نه‌تنها اینستاگرام؛ بلکه هر شبکه اجتماعی دیگه و حتی در زندگی واقعی، هرگاه، زمانی رو که باید برای کارهایمان قرار بدیم (مثلا کارکردن، درس خواندن، استراحت و … ) اگر آن را صرف مقایسه‌های افراطی ظاهر یا شخصیت و یا سطح زندگی خود با دیگران کنیم، می‌تونه زمینه‌ساز آسیب به عزت نفس ما باشد.
      عدم استفاده از شبکه‌های اجتماعی، تضمینی بر اینکه مانع از آسیب رسیدن به عزت نفس ما شود، نیست. نحوه استفاده ما از آن است که تعیین کننده است. اگرچه برداشت ما از مطالعه گزارشی از متمم، در مورد تحقیقات خانم آلیسا سایفو (Alyssa Saiphoo) که بر روی این موضوع بوده است. این است که حداقل ارتباطی بین کاهش یافتن عزت نفس و استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند وجود داشته باشد.
      در عشق و آگاهی باشی💚.

    • جهان منجزی گفته:

      لیلا عزیز🌸
      مسیر افزایش عزت نفس رو میشه مثل یک سفر طبیعت گردی تشبیه کرد. سفر به طبیعت درون. یک سفر لذت بخش که در اون ماجراجویی، چالش، و البته لحظات بسیار خوش که همراه با حس موفقیت است رو تجربه کرد.
      برای شروع این سفر، نیاز به یک توشه راه داری. کوله پشتی که از مفاهیمی از جنس خواسته واقعی و اشتیاق رو در اون قرار بدی تا هر کجای مسیر احساس خستگی کردی با میل کردن اون‌ها روحت دوباره جان تازه‌ای بگیرد.
      مقصد این سفر جایی در انتهای مسیر نیست، چرا که راه خود سفر است. مقصد نیست که انسان را می‌سازد، بلکه این راه است که انسان را می‌سازد و مقصد انگیزه‌ای برای پیمودن راه می‌تواند باشد.
      سفر عزت نفس از آنجایی شروع می‌شود که مانند هر سفر دیگری، باید بدانیم کجا هستیم، به کجا می‌خواهیم سفر کنیم و از چه مسیری باید حرکت کنیم.
      پس قدم اول در مسیر افزایش عزت نفس این است که بدانیم که حداقل در چه سطحی از عزت نفس قرار داریم.
      قدم دیگر این است که کدام مقصد را به عنوان اولین مقصد سفر خود، انتخاب کنیم.
      و قدم سومُ حرکت در مسیر درست در جهت افزایش عزت نفس است.
      پس صرف اینکه چند راهکار برای افزایش عزت نفس بخواهم به تو بگویم، نمی‌تواند مختصات دقیقی برای پیمودن سفر عزت نفس تو باشد، زیرا که من از مبدا و مقصد تو اطلاعی ندارم. تو تو خود نیز باید به کمک منابعی که وجود دارد، میزان و سطح عزت نفس خود را تشخیص دهی.
      اما می‌توانم به صورت اشاره مسیرهایی را به تو بگویم که در جهت افزایش عزت نفس‌اند، نه خود راه.
      ۱. زندگی آگاهانه: یعنی هر لحظه از زندگی‌ات را به قدر توانت با انتخاب‌های آگاهانه زندگی کنی.
      ۲. افزایش خودپذیری: فارغ از اینکه دیگران تو را چگونه پذیرفته‌اند، خود را به بهترین شکل ممکن بپذیری.
      ۳. کسب و بهبود و یا افزایش دستاوردها
      ۴. کسب و بهبود و یا افزایش مهارت‌ها
      ۵ .زندگی بر اساس ارزش‌های شخصی سازنده: یعنی زندگی بر اساس ارزش‌هایی که باعث بهبود کیفیت زندگی تو می‌شوند.
      ۶. اقدامات سازنده در جهت احساس مفید بودن: اقداماتی مانند در حد توان به دیگران و به دنیا کمک کردن.
      البته در این سفر بهتر است که با یک راهنما همراه شوی که با وجب به وجب مسیر آشناست.
      در عشق و آگاهی باشی💚.

    • جهان منجزی گفته:

      میلاد عزیز🌻
      این اتفاق چیز جدیدی نیست. در دهه ۱۹۶۰ میلادی در کشور امریکا، وقتی که دولت و سیاستمداران توجه‌شون به سمت اهمیت عزت نفس، جلب شد، تلاش کردند تا عزت نفس رو در جامعه ترویج بدهند. این اقدام به با انگیزه کاهش سوء مصرف مواد مخدر در جامعه و کاهش بارداری دختران جوان کم سن، صورت گرفت. به موازات این جریان، یک سری از جریان‌ها متشکل از رسانه‌ها، نویسندگان و ناشران، شروع به نوشتن و کتاب‌هایی عامه‌پسند در حوزه عزت نفس کردند و اینطور بود که جو غلیظی از موضوع عزت نفس توجه عموم رو به خودش جلب کرد. این جریان به دلایلی از جمله: ساده‌سازی بیش از حد مفهموم عزت نفس که برای عموم که اثری غیر‌سازنده داشت، مورد انتقاد برخی از روان‌شناسان قرار گرفت. که به کل این جریان «نهضت عزت نفس» گفته میشه.
      به نظر من، در ایران هم این تب و تابی که از عزت نفس می‌بینیم تا حدودی به دلیل پی بردن برخی از نویسندگان و روان‌شناسان به اهمیت موضوع عزت نفس هست، اما احتمالاً بخش زیادیش هم به خاطر فضای مناسبی که برای سوء استفاده (منظورم سودهای تجاری نویسندگان و مدرسین و ناشران عامه پسند به جای دغدغه ارتقاء کیفیت زندگی مردم) از این موضوع ایجاد شده، است.
      بنابراینف توصیه ما این است که عزت نفس را بهتره که از منابع معتبر و آکادمیک یاد گرفت.
      اما در مورد پرسش عزت نفس چیه؟ باید بگم که عزت نفس به معنی احساس ارزشمندی و احساس توانمندی داشتن نسبت به خود است. اگر محتوای این صفحه را مطالعه کنی، قطعاً به درک بهتری از تعریف عزت نفس دست پیدا خواهی کرد.
      اهمیت عزت نفس:
      انسان بدون عزت نفس، مانند یک بدن بدون سیستم ایمنی است. این بدن در برابر هر بیماری به شدت آسیب پذیر خواهد بود و احتمالاً طول عمر چندانی هم نخواهد داشت.
      بسیاری از ضمینه‌های مشکلات روان‌پریشی (اختلالات روان‌شناختی) در انسان‌ها به دلیل ضعف عزت نفس در آن‌ها است. طبیعتاً اگر مسئله عزت نفس را به شیوه درست، در خود برطرف کنیم، بسیاری از این قبیل مشکلات در ما کاهش پیدا می‌کنند.
      در عشق و آگاهی، سلامتی و ثروت، باشی💚.

  4. متین گفته:

    به خدا عزت نفس تنها راه رسیدن به خواسته های آدمه. من تونستم با افزایش عزت نفسم با اونی که دوسش داشتم ارتباط بگیرم. اینقدر خوشحالم که حد نداره.

    • جهان منجزی گفته:

      متین عزیز🌻
      خوشحالیم از اینکه میگی: تونستی با فرد مورد علاقه‌ات، ارتباط بگیری. امیدواریم ارتباطی سالم و سازنده و سرشار از محبت و حس خوب، همراه باشه.
      نکته‌ای رو نیاز هست تا با هم مرور کنیم و آن این است:
      اگرچه عزت نفس، سهم بسیار زیادی در موفقیت‌های ما در زندگی دارد؛ اما همانطور که می‌دانیم، نمی‌توانیم صددرصد یک موفقیت را فقط به عزت نفس گره بزنیم.
      من گاهی برای درک بهتر اهمیت و سهم عزت نفس در زندگی آن را با اتومبیل مثال می‌زنم:
      گاهی می‌توان عزت نفس رو مثل موتور یک اتومبیل دید. اگرچه موتور، یکی از مهم‌ترین بخش‌های اتومبیل است، اما تمام اتومبیل نیست.
      عزت نفس پایین مانند موتور ضعیف اتومبیلی است که در مسیر زندگی به سمت مقصد موفقیت در حرکت است. هر قدر که این موتور ضعیف‌تر باشد، هزینه و زمان و احتمال رسیدن به مقصد هم کم‌تر است.
      قطعاً افزایش عزت نفس، مانند ارتقاء دادن موتور خودرو است و هزینه و زمان و شانس ما را در رسیدن به مقصد، بیش‌تر می‌کنه.
      خوشحالیم از اینکه با افزایش عزت نفس خودت، نیرو محرکه وجودیت رو قوی‌تر کردی و به مقصد مورد نظرت رسیدی.
      پیروزی‌ات را جشن بگیر و خودت را آماده ادامه راه رسیدن به دیگر موفقیت‌هایت کن.
      در عشق، آگاهی، سلامتی و ثروت باشی💚.

    • جهان منجزی 💚 گفته:

      مهرنوش عزیز🌸
      از اینکه یک مادر هستید به شما تبریک می‌گویم.
      قطعاً عزت نفس کودکان، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های شخصیتی است که باید در تربیت آن‌ها، مد نظر داشته باشیم.
      به نظر من، اگر بخواهیم فقط به طور مستقیم و به صورت کلامی به کودکان خود، عزت نفس را آموزش دهیم، نتیجه مطلوبی نخواهیم گرفت.
      والدین نقش اساسی در تقویت عزت نفس کودکان خود دارند. بیش‌ترین تاثیر بر عزت نفس کودکان آن‌جایی خواهد بود که خود والدین دارای عزت نفس سالمی باشند.
      بگذارید با یک مثال این موضوع را بیان کنم:
      فرض کنیم می‌خواهیم در حل مسئله ریاضی به کودکمان کمک کنیم. سوال ایجاست: آیا فردی که می‌خواهد در حل مسئله کمک کند، خودش نباید ریاضی دانسته باشد؟ قطعاً بله.
      در مورد عزت نفس هم، هیمن است. برای اینکه مفهوم و اهمیت عزت نفس را به کودکان منتقل کنیم، اولین قدم این است که بر روی عزت نفس خودمان کار کنیم و سپس به موازات این اقدام، بکوشیم تا کودک خود را با روش‌های مناسب، با عزت نفس و اهمیت آن، آگاه کنیم.
      در وبسایت جهان‌شو می‌توانید با مطالعه مطالب این صفحه و دیگر آموزش‌هایی که در سایت قرار داده‌ایم به تقویت عزت نفس خود، کمک کنید.
      در کنار آن، برای عزت نفس کودکان، می‌توانید وقت بگذارید و جست‌و‌جو کنید و از کارشناسانی که به صورت تخصصی در حوزه کودک فعالیت می‌کنند، کمک بگیرید.
      از طرفی، کودکان در یادگیری بسیار قدرتمند‌اند. آن‌ها بیش‌ترین آموزه‌ها را از اعمال ما دریافت می‌کنند. بنابراین وقتی روی عزت نفس خود کار می‌کنیم، سبک فکری، رفتاری و زندگی ما بهتر می‌شود. هر چه کودکان، بیش‌تر در معرض انسان‌های آگاه و با عزت نفس بالایی قرار بگیرید، شانس اینکه آن‌ها هم برای عزت نفس خود، اهمیت بیش‌تری قائل شوند، بسیار بیش‌تر می‌شود. همانطور که طبق تحقیقی از «استانلی کوپر اسمیت» و به نقل از «ناتانیل براندن»، کیفیت ارتباط والدین است که بر میزان عزت نفس کودکان سهم بسیار زیادی دارد، نه موقعیت اجتماعی، جنسیت، میزان حضور والدین درکنار آن‌ها، وضعیت مالی و غیره… .
      این گونه کمک بیش‌تری کرده‌ایم تا فرزندمان در مسیر خوشبختی قرار بگیرد.
      در پایان چند توصیه برای افزایش عزت نفس در کودکان داریم:
      آن‌ها را از نوازش جسمی، آغوش گرفتن، محروم نکنیم.
      به احساسات کودکان توجه کنیم.
      به رأی و نظر کودکان توجه کنیم.
      در موضوعاتی غیر حساس، رأی و نظر آن‌ها را بپرسیم.
      به آن‌ها فضای امن برای بازی و بروز خلاقیت هایشان بدهیم.
      صحبت‌های آن‌ها را بشویم.
      به آن‌ها مسئولیت‌هایی بدهیم که در توانشان باشد.
      از قرار دادن کودکان در محیط‌های ترسناک، پرهیز کنیم.
      به آن‌ها عشق بی قید و شرط بدهیم.
      در برابر اشتباهاتشان، بالغانه با آن‌ها برخورد کنیم.

      سرشار از عزت نفس و آگاهی باشید💚.

    • جهان منجزی 💚 گفته:

      محمد رضا عزیز 🌻
      به نکته مهمی اشاره کردی. به عنوان تشبیه، اگر بازی دومینو را در نظر بگیریم، در مسیر توسعه فردی، هر مهارت را می‌توان یک دومینو فرض کرد و عزت نفس، نقشه مسیر حرکت و قرار دادن دومینوها در جای درستشان است.
      در عشق و آگاهی باشی💚.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تلفن همراه

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که تابع Privacy Policy and Terms of Use است.